بادی گاردی برای مغز

پژوهشگران دردانشگاههای بن و ماینز در آلمان مکانیسمی را کشف کرده اند که به نظر می رسد مغز را در برابر آسیبهای ناشی از پیری محافظت می کند. این دانشمندان در آزمایش بر روی موشها ژن گیرنده کانابینوئیدی 1 را غیرفعال کردند و در نتیجه روند تحلیل رفتن مغز مشابه آنچه در جنون پیری یا دمانس     (dementia)  دیده می شود در این موشها سرعت گرفت.

انسانها پیر و پیرتر می شوند و آمار مبتلایان به دمانس در حال افزایش است. عوامل موثر در تحلیل رفتن مغز هنوز ناشناخته اند اما پژوهشگران معتقدند عواملی مثل استرس، تجمع فرآورده های زائد سمی و التهاب به روند پیری شتاب می بخشد و به عکس عواملی هم وجود دارند که مثل بادی گارد می توانند مغز را در مقابل تحلیل رفتن محافظت کرده یا ساختارهای آسیب دیده را ترمیم کنند.

پژوهشگران دانشگاههای بن و ماینز عملکرد جدیدی را برای گیرنده کانابینوئیدی 1 یا CB1 کشف کرده اند که تا به حال ناشناخته بود. گیرنده پروتئینی است که می تواند به مواد دیگرمتصل شده و زنجیره ای از فرآیندهای درون سلولی را فعال کند. کانابینوئیدها مثل THC  - عامل فعال موجود در گیاه شاهدانه- و اندوکانابینوئیدها که در بدن ساخته می شوند به گیرنده های CB1 متصل می شوند. دلیل سرخوشی ناشی از مصرف حشیش و ماری جوآنا وجود همین گیرنده هاست. گیرنده CB1 علاوه بر اثر اعتیادآور در فرآیند تحلیل رفتن مغز هم دخالت دارد. اوندرالبایرام، عضو تیم دکتر آندراس زیمرودانشجوی دکترائی که بخش اصلی این تحقیق را انجام داده می گوید اگر ما ژن این گیرنده را خاموش کنیم روند پیری در مغز موش بسیار سریعتر می شود و این به آن معنی است که فعالیت گیرندهCB1  برای سلولهای عصبی یک اثر محافظتی دارد.

در این سری آزمایشها پژوهشگران موشها را در سنین مختلف آزمودند، از موشهای جوان 6 هفته ای تا موشهای میانسال 5 ماهه و موشهای مسن یک ساله. این حیوانات باید اعمال مختلفی را انجام می دادند، اول باید یک سکوی زیرآب را در یک استخر پیدا می کردند و وقتی در اینکار موفق می شدند جای سکو عوض می شد وباید دوباره آنرا پیدا می کردند، به این ترتیب وضعیت یادگیری و حافظه موشها بررسی می شد. موشهائی که ژن گیرنده CB1در آنها خاموش شده بود ( به موشهائی که ژن خاصی در آنها خاموش یا غیرفعال می شود ناک اوت - knock out- می گویند) به وضوح با بقیه فرق داشتند و ظرفیت یادگیری و حافظه شان کاهش یافته بود، همچنین  از تعداد سلولهای عصبی در ناحیه هیپوکمپ مغز این موشها کاسته شده بود. هیپوکمپ در یادگیری و حافظه نقش مهمی دارد. علاوه بر این،در مغز این موشها فرآیندهای التهابی هم مشاهده شد. با افزایش سن موشها فرآیندهای تخریبی یا دژنراتیو در مغز به سطح چشمگیری رسید.

برخلاف موشهای ناک اوت، ظرفیت یادگیری و حافظه و سلامت سلولهای عصبی درموشهائی که گیرنده های CB1 طبیعی داشتند بسیار بهتربود. البایرام می گوید عامل اصلی پیری یکی از رازهای زندگی است. در این تحقیق کوشیده ایم دریچه ای برای حل این معما بگشائیم. تشابه فرآیندهائی که در روند پیری در مغز موش مشاهده می شود در مقایسه با مغزانسان شگفت آور است و بنابراین ممکن است اندوکانابینوئیدها در مغز انسان هم یک نقش حفاظتی مشابهی به عهده داشته باشند.

منبع: http://medicalxpress.com/news/2011-07-bodyguard-brain-mechanism-aging.html

 

  
نویسنده : فرزانه احمدی ; ساعت ۱۱:۱۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/٢۱