خطر باورکردن ایمیلهائی که با ادعای ابداع روشهای خاص در پزشکی ارسال می شوند

مردم علاقه‏ دارند هرچه را به عنوان حقیقت علمی با ایمیل دریافت کردند صرفنظر از اینکه نویسنده اش کیست و محتوایش چیست باورکنند وبرای دیگران هم بفرستند، فرقی هم نمی کند اهل کجا باشند، ایران، آمریکا یا چین. حالا اگر محتوای ایمیل در مورد این باشد که آب یخزده در بطری پلاستیکی سرطانزاست اگرچه غلط است ولی اگر کسی دیگر آب یخزده در بطری پلاستیکی نخورد آسیبی نمی‏ بیند. امان از وقتی که ایمیل در مورد یک موضوع مهم و حیاتی باشد، مثل اینکه می گوید اگر کسی سکته مغزی کرد انگشتها و لاله گوشش را با سوزن سوراخ کنید تا خون بیاید، این یکی که از سال 2007 گردشش در ایمیلها شروع شده و الان به ایران رسیده نه تنها درست نیست که می‏تواند خطرناک هم باشد. این متن ایمیل است:

مهم، هرگز نمی توانید بدانید چه کسی یا چه وقت به آن نیاز خواهد داشت

یک سوزن می‏تواند جان یک انسان را نجات دهد

توصیه ‏های پروفسور چینی

همیشه یک سرنگ یا سوزن در خانه داشته‏ باشید...یک راه حل جالب و غیرمعمول برای درمان سکته مغزی وجود دارد، اینرا بخوانید. شاید بتوانید روزی جان کسی را نجات دهید. پدر من در اثر یک سکته مغزی اول فلج شد و بعدمرد. ای کاش قبلاً در مورد این روش چیزی می دانستم. وقتی کسی سکته مغزی می کند مویرگهای مغزش پاره می‏شوند. وقتی با فردی که سکته مغزی کرده روبه رو می شوید آرامش خود را حفظ کنید. بیمار هرجا که بود اورا حرکت ندهید چون ممکن است مویرگهای مغزش پاره شوند. فقط او را بنشانید ولی مواظب باشید نیفتد، اگردر خانه سرنگ تمیزدارید که چه بهتر و اگر ندارید یک سوزن خیاطی یا سنجاق ته گرد هم مفید خواهد بود.

1- اول سوزن را استریل کنید و بعد نوک 10 انگشت دست بیمار را سوراخ کنید

2- هیچ نقطه خاصی برای سوراخ کردن مد نظر نیست، فقط محل سوراخ باید 1 میلی‏متر از ناخن فاصله داشته باشد.

3- عمق زخمی که ایجاد می کنید باید به قدری باشد که خون جاری شود.

4- اگر خون جاری نشد سر انگشتها را فشار دهید.

5- وقتی خون از هر 10 انگشت جاری شد چند دقیقه صبرکنید ، بیماربه زودی هشیارخواهد شد.

6- اگر دهان بیمارکج شده است نرمه هر دو گوشش را بکشید تا قرمز شوند.

7- نرمه های هر گوش را دو بار سوراخ کنید تا از هر یک دوقطره خون خارج شود. پس از چند دقیقه بیمار به هوش خواهد آمد.

صبر کنید تا بیمار به حالت عادی برگردد و بعد اورا به بیمارستان برسانید. رساندن بیمار به بیمارستان با آمبولانس باعث می شود مویرگهای مغزش پاره شوند و حتی اگر از سکته جان سالم به در ببرد به احتمال زیاد فلج باقی خواهد ماند. من این روش را را از یک پزشک سنتی چینی به نام دکتر ها بو تینگ  یادگرفتم و شخصاً آنرا آزموده ام. 100% موثر است. در سال 1979 در کالج فونگ گاپ در تای چونگ در حال تدریس بودم که همکارم به کلاس من دوید وفریاد زد زود بیا مدیرکالج سکته کرده. وقتی با عجله به طبقه سوم رسیدم آقای چن فو تین را دیدم که رنگش به شدت پریده، به سختی حرف می زند و دهانش کج شده، همه علائم سکته مغزی را داشت. فورا یکی از دانشجویان را فرستادم سرنگ بخرد و هر 10 انگشت اورا سوراخ کردم، وقتی از هر انگشت یک قطره خون خارج شد رنگ صورت آقای چن به حالت طبیعی برگشت اما دهانش هنوز کج بود، نرمه گوشهایش را کشیدم تا پرخون شوند و آنها را هم سوراخ کردم، وقتی از هر نرمه گوش دو قطره خون خارج شد معجزه رخ داد و ظرف 5-3 دقیقه دهانش هم به حالت اول برگشت و توانست حرف بزند. گذاشتیم چند دقیقه استراحت کند و بعد اورا به بیمارستان بردیم. آنشب را در بیمارستان بستری بود و روز بعد مرخص شد و به مدرسه برگشت. اگر من این روش را برایش به کار نبرده بودم در مسیر بیمارستان مویرگهای مغزش پاره می شدند و او هرگز بهبود نمی یافت. بنابراین سکته مغزی علت اصلی مرگ نیست و آنهائی که از بخت بلند زنده می مانند بقیه عمرشان فلج خواهند ماند. اگر همه یادبگیرند که با یک سوزن و گرفتن چندقطره خون می توانند جان کسی را نجات بدهند کسانی که سکته مغزی می کنند بهبودخواهند یافت. لطفاً این ایمیل را برای دیگران هم بفرستید.

و این هم متن گفتگوئی است که بین یکی ازخوانندگان این متن و نویسنده وبلاگ theness.com که یک وبلاگ معتبرنوروبیولوژی است صورت گرفته:

متن ایمیل

شما چه فکر می کنید؟ من می فهمم که مردم دوست دارند به عزیزانشان کمک کنند اما این ایمیل شارلاتان بازی است. این اطلاع رسانی نه تنها غلط است بلکه ممکن است به دلیل ایجاد خونریزی درمان سکته مغزی یا  CVA را با tPA (فعال کننده پلاسمینوژن بافتی) به تاخیر اندازد. و چه کسی می داند تا حالاچند نفر این ایمیل را دریافت کرده اند؟

و پاسخ

من متن این افسانه عامیانه ایمیلی را در اینترنت جستجوکردم و خوشبختانه دیدم که Snopes  آنرا نادرست ارزیابی کرده است. لینکهائی که این متن را تبلیغ می کنند اغلب وبلاگهائی با نویسندگان آسیائی هستند و حتی یکی از آنها این ایمیل را حاوی «اطلاعات اعجاب آور» دانسته. ظاهرا این وبلاگها برخلاف Snopes  بدون هیچگونه تحقیقی این مطلب را منتشر می‏کنند. محتوای این ایمیل که زودباورانه در اینترنت منتشر شده نادرست و خطرناک است و هرکس که این توصیه را باور و به آن عمل کرده باشد بی تردید به فرد بیمار آسیب رسانده است.

بهتر است اول به ادعائی که در مورد خون گرفتن از نوک انگشتها و لاله گوش مطرح شده بپردازیم؛ سکته مغزی انواع مختلف دارد. دو نوع اصلی سکته مغزی ناشی از خونریزی (hemmorhagic) و ناشی ازایسکمی یا کاهش خونرسانی بافت مغزی (ischemic) هستند. سکته های نوع اول در اثر خونریزی در مغز و سکته های نوع دوم در اثر کاهش خونرسانی به مغز رخ می دهند. سکته های ایسکمیک بسته به اینکه علت کاهش خونرسانی چه باشد خود به چند دسته تقسیم می شوند. هیچ وضعیتی وجود ندارد که در آن همه مویرگهای مغزی پاره شوند و پارگی مویرگهای مغزی از پیامدهای سکته مغزی نیست. محتمل ترین حالت برای ربط دادن خونریزی در مغز پس از بروز سکته به سکته مغزی این است که سکته از نوع ایسکمیک باشد و بعد در ناحیه ای که جلوی جریان خون گرفته شده خونریزی رخ دهد. اما این دلیل نمی شود که بر اساس آنچه در ایمیل گفته شده هر سکته مغزی به پاره شدن مویرگهای مغز منجر شود. از این گذشته، سوراخ کردن نوک انگشتها و نرمه گوش – البته خوشبختانه- خونریزی اندکی را موجب می شود و هیچ اثری روی وضعیت کلی گردش خون بیمار نخواهد داشت و اگر هم می داشت به دلیل کاهش جریان خون  در مغز و در نتیجه کاهش اکسیژن رسانی به مغز وضع بیمار را وخیم تر می کرد.

حالاببینیم سایر توصیه های این ایمیل چقدر می توانند خطرناک باشند. توصیه ها با عبارت «وقتی سکته مغزی رخ می دهد» شروع می شوند،اما ممکن نیست تنها از روی علائم ظاهری بتوان گفت کسی سکته مغزی کرده است. با مشاهده علائم خاص و معاینه فیزیکی بیمار فقط می توان گفت یک حالت مشابه سکته بروزکرده و حالات مشابه سکته ممکن است در اثر حمله صرع، خونریزی و یا یک سکته ایسکمیک واقعی رخ‏دهند. تنها راه تشخیص قطعی استفاده از یک تکنیک تصویربرداری – معمولا سی تی اسکن- است. در ایمیل گفته شده بیمار را حرکت ندهید اما هیچ دلیلی برای حرکت ندادن قربانی یک سکته مغزی وجود ندارد، بعد گفته شده بیمار را بنشانید. اگر بیمار خونریزی داشته باشد نشاندن او تا حدی مفید خواهد بود اما اگر سکته از نوع ایسکمیک باشد نشاندن بیمار جریان خون مغز را کندتر کرده و سکته را وخیم تر می کند و باز هم تاکید می کنم که بدون عکسبرداری از مغز نمی توان نوع سکته را تشخیص داد، اما با توجه به اینکه بیشتر سکته های مغزی از نوع ایسکمیک هستند این توصیه ممکن است وضعیت بیماررا بدتر کند. ایجاد خونریزی های کوچک همانطور که قبلاً گفتم اهمیتی ندارد اما در شروع درمان اصلی را به تعویق می اندازد. ما در نورولوژی می گوئیم زمان مساوی است با مغز. هر نوع غش کردنی را باید در حکم سکته مغزی به حساب آورد و فرد را بلافاصله به بخش اورژانس بیمارستان رساند. دادن این اطلاعات غلط وغیرمسئولانه به مردم یعنی تلف کردن وقت با ارزشی که می‏تواند صرف نجات جان بیمار شود. جمله بعدی از این هم بدتر است: «صبرکنید تابیمار به هوش آید» یا علائم برطرف شوند (در اغلب سکته های مغزی بیمار اصلاً هشیاری اش را از دست نمی دهد)، این دقیقاً خلاف آن چیزی است که باید انجام شود. نباید منتظر شوید تا علائم برطرف شوند، ممکن است چند ساعت طول بکشد یا اینکه علائم اصلا برطرف نشوند. بیمار را به سرعت به اولین بیمارستان برسانید، انتقال بیمار با آمبولانس هیچ مویرگی را پاره نمی کند اما ممکن است بهای تاخیر در رساندن بیمار به اورژانس آسیب  بافت مغز باشد. تاخیر در شروع درمان می تواند از یک ایده بد هم فراتر رود زیرا یک داروی حل کننده لخته خون به نام «فعال کننده پلاسمینوژن بافتی» یا TPA می‏تواند بعضی سکته های مغزی را درمان کند. برای استفاده ازTPA بیمار باید به‏سرعت به بیمارستان منتقل شود چون این دارو در سه ساعت اول سکته باید به بیمار داده‏شود و تاخیر می تواند شانس بیمار را برای بهبودی با این دارو از بین ببرد.

در مورد داستانی که در مورد اثر مفید این روش گفته شده چه می توان گفت؟ خوب، دلیلی ندارد که هرچه را در این ایمیل آمده باورکنیم. این ایمیل همه ویژگیهای یک اسپم عامیانه را دارد. اما ممکن است آن موردی که مثال زده شده یک سکته ایسکمیک گذرا بوده باشد. چنین سکته هائی بنا به تعریف خودبه خود در عرض 24 ساعت بهبود می‏ یابند اما علائم اغلبشان در همان  15-10 دقیقه اول برطرف می شود و بنابراین هرروشی که برای درمان یک سکته گذرا به کار رود حتما موفقیت آمیز خواهد بود.

نتیجه‏ گیری: ادعاهائی که در این ایمیل مطرح شده از دیدگاه پزشکی و فیزیولوژی مسخره‏ است و توصیه های ارائه شده در این ایمیل خطرناک بوده و به ویژه با ایجاد تاخیر دررساندن بیماربه یک مرکز پزشکی و تشخیص بیماری و شروع درمان مناسب  عواقب وخیمی به بار خواهند آورد.

  
نویسنده : فرزانه احمدی ; ساعت ٤:٢۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱٧