کشف پروتئینی که آثار مفید ورزش را میانجیگری می کند

یک تیم پژوهشی در انستیتوی سرطان دانا- فاربر (Dana Farber Cancer Institute) به سرپرستی دکتر بروس اسپیگلمن هورمونی را از سلولهای عضلانی جدا کردند که می تواند برخی از آثار مفید ورزش را میانجیگری کند. دکتر اسپیگلمن این هورمون را آیریسین (Irisin) نامیده است. این نام از آیریس - الهه پیامرسان اساطیر یونان – گرفته شده است. به اعتقاد او این کشف اولین گام در مسیر درک مکانیسمهای بیولوژیکی است که آثار مفید ورزش را در بدن ایجاد می کنند. دکتر اسپیگلمن - استاد زیست شناسی سلولی در دانشکده پزشکی هاروارد - می گوید عقیده بر این است که ورزش با بافتهای مختلف بدن «حرف می زند» و پرسش این است که «چگونه»؟ بر اساس مقاله ای که این پژوهشگران در شماره آنلاین Nature منتشر کرده اند آیریسین آثار مستقیم و قابل توجهی بر روی بافت چربی از خود نشان می دهد. وقتی در اثر ورزش میزان این هورمون افزایش می یابد – یا وقتی مثل آنچه در این پژوهش انجام شده – به موشها تزریق می شود ژنهائی را که بافت چربی سفید را به بافت چربی قهوه ای تبدیل می کنند فعال می کند. در بافت چربی قهوه ای مصرف انرژی بیش از حدی است که ورزش به تنهائی بتواند به مصرف برساند. در افراد بالغ برخلاف کودکان، میزان بافت چربی قهوه ای بسیار اندک است. این بافت در پستانداران زمستان خواب اهمیت دارد. در سایه کار پژوهشی اسپیگلمن و اعضای تیمش توجه بسیاری به آثار درمانی افزایش میزان بافت چربی قهوه ای در افراد بالغ جلب شده است. آیریسین علاوه بر تحریک ایجاد بافت چربی قهوه ای تحمل به گلوکز را هم افزایش می دهد. کشف آیریسین نیاز به ورزش را برطرف نمی کند. نمی توان تنها با استفاده از این هورمون از آثار مفید ورزش بهره مند شد زیرا آیریسین به توسعه عضلات کمک نمی کند. آزمایشها نشان داده اند میزان آیریسین پس از دوره های ورزش متناوب و طولانی مدت افزایش می یابد و فعالیتهای بدنی کوتاه مدت چنین اثری ندارند. تیم پژوهشی انستیتوی دانا- فاربر آیریسین را در جستجو به دنبال ژنها و پروتئینهائی که در کنترل PGC1- alpha قرار دارند کشف کردند.  PGC1- alpha یک تنظیم کننده متابولیک است که با ورزش فعال می شود و تیم دکتر اسپیگلمن در پژوهش قبلی خود آنرا کشف کرده بودند. دکتر بوستروم – نویسنده اول مقاله- می گوید ما دریافتیم آیریسین در غشاء خارجی سلولهای عضلانی قرار دارد در حالی که گروهی از دانشمندان عقیده داشتند چنین پروتئینی باید در هسته سلول یافت شود. این پژوهشگران برای ارزیابی آثار آیریسین در غیاب ورزش مقادیر متوسط این هورمون را به موشهای کم تحرک و چاق که در آستانه ابتلا به دیابت قرار داشتند تزریق کردند. پس از 10 روز تزریق میزان انسولین خون موشها افزایش یافت و کنترل قند خونشان بهتر شد، اندکی از وزن بدنشان کاسته شد و دیابت بروز نکرد. دکتر اسپیگلمن می گوید اگرچه کاهش وزن موشها در این آزمایش زیاد نبود ولی شاید اگر هورمون به مدت بیشتر به موشها تزریق می شد اثر بهتری نشان می داد. آیریسین در این پژوهش علائم مسمومیت یا عوارض جانبی نشان نداد، شاید به این دلیل که این هورمون -که در بدن موش و انسان ساختار مشابهی دارد- در غلظت مشابه با آنچه در حالت طبیعی در بدن تولید می شود به کار رفته است. به عقیده دکتر اسپیگلمن احتمال دارد در کمتر از دو سال بتوان آیریسین را به عنوان یک دارو به مرحله آزمایش کلینیکی رساند و از آثار مفید آن در درمان چاقی، دیابت و حتی سرطان استفاده کرد.

منبع:http://medicalxpress.com/news/2012-01-scientists-isolate-protein-linking-health.html

  
نویسنده : فرزانه احمدی ; ساعت ۱٢:٠٩ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۱٠/٢٦