سلولهای عصبی مقاوم در برابر سکته مغزی: کشف یک مکانیسم محافظ طبیعی

پژوهشگران علوم اعصاب در بعضی از سلولهای عصبی مغز یک مکانیسم محافظ طبیعی کشف کرده اند که در زمان سکته مغزی فعال می شود. این یافته مهم که در شماره امروز، 17 جولای  Journal of Neuroscience  منتشر شده است می تواند برای درمان از دست رفتن قدرت تکلم و حرکت در نتیجه سکته های مغزی راهگشا باشد.

سکته مغزی که سومین علت مرگ و میر در بریتانیا است با ایجاد اختلال در جریان خون مغز باعث می شود اکسیژن و مواد غذائی کافی به سلولهای عصبی نرسد که در نهایت مرگ سلولهای عصبی و به دنبال آن از دست رفتن اعمالی مثل تکلم و یا قدرت حرکت را موجب خواهد شد. اما میزان حساسیت همه سلولهای عصبی به آسیب ناشی از سکته مغزی یکسان نیست.

در پژوهشی که دکتر جک ملور (Dr. Jack Mellor) از دانشگاه بریستول سرپرستی آن را به عهده داشته است دو نوع سلول عصبی (یا نورون) در ناحیه هیپوکمپ – بخشی از مغز که به حافظه و جهت یابی مربوط است- بررسی شدند. یک نوع از این نورونها در بخشی از هیپوکمپ که CA1  نام دارد قرار داشته و فوق العاده به آسیب ناشی از سکته مغزی حساس است در حالی که نوع دیگر که سازنده بخش CA3 هیپوکمپ است با وجود شباهتهائی که به نورونهای CA1 دارد در مقابل آسیب ناشی از سکته مقاوم است.

دکتر ملور که استاد دانشکده فیزیولوژی و فارماکولوژی دانشگاه بریستول است می گوید ما امیدواریم با تلاش برای درک علت مقاوم بودن گروهی از نورونها در مقابل آسیب ناشی از سکته مغزی بتوانیم راهکارهائی برای محافظت از نورونهای حساس بیابیم.

این پژوهشگران پی بردند که در نورونهای CA3 مکانیسمی وجود دارد که بلافاصله پس از القای سکته مغزی در یک مدل آزمایشی فعال می شود و حساسیت این نورونها را در مقابل سکته مغزی کاهش می دهد. این مکانیسم با حذف گیرنده های گلوتامات از سطح نورونهای CA3 ازحساسیت این نورونها نسبت به گلوتامات به شدت می کاهد. گلوتامات یک میانجی عصبی (یا نوروترانسمیتر) تحریکی است که در زمان بروز سکته مغزی به فراوانی در ناحیه درگیر در سکته رها می شود.

حذف گیرنده های گلوتاماتی با فعال شدن گیرنده های A3 آدنوزینی آغاز می شود و آدنوزین هم نوروترانسمیتری است که میزان آن در شرایط سکته مغزی افزایش می یابد. جالب اینجاست که نورونهای CA1 که به سکته مغزی حساسند در سطح خودگیرندهA3  آدنوزینی ندارند و در نتیجه نمی توانند در مقابل آسیب ناشی از سکته مغزی مقاومت کنند.

دکتر ملور می گوید درمان سکته مغزی به دلیل ماهیت غیرقابل پیش بینی آن و ضرورت شروع درمان در دقایق اولیه بروز سکته بسیار مشکل است. نتایج تحقیق ما این مشکلات را برطرف نمی کند اما یافته های ما نشان می دهد برخی سلولهای عصبی یک مکانیسم حفاظتی طبیعی دارند که ممکن است بتوان از آن برای حفظ سایر نورونها در مقابل سکته مغزی بهره گرفت.

منبع:  http://www.sciencedaily.com/releases/2011/08/110816171731.htm

 

 

 

 

  
نویسنده : فرزانه احمدی ; ساعت ۱:۳٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٥/٢٦