استروژن در مغز

 استروژنها که استرادیول یکی از آنهاست در تنظیم فعالیت در مدارهای عصبی کنترل کنندۀ رفتارهائی مثل تغذیه و تولیدمثل و نیز در حافظه و اعمال شناختی (cognition) در حیوانات و انسان نقش دارند. در جریان یک سری آزمایش بر روی نوعی سهره (zebra finch) نقش جدیدی برای استروژن در مغز کشف شده است. دکتر لوک رمج- هیلی (Dr. Luke Remage Healey)و تیمش از دانشگاه آمهرست ماساچوست نشان دادند استروژن در مغز در زمان نیاز در پایانه های پیش سیناپسی ساخته می شود. نتیجه این کار پژوهشی در شماره 6 جولای The journal of Neuroscince منتشر شده است.

بعضی از نورونها در مغز استرادیول می سازند و نقش این استرادیول با استرادیولی که به عنوان هورمون می شناسیم متفاوت است. مغز می تواند استروژن بسازد و این استروژن به عنوان هورمون عمل نمی کند بلکه بیشتر به شکل یک میانجی عصبی یا نوروترانسمیتر- کار می کند. این مولکول در پرندگان، ماهیها، سگ ها و انسان یکسان است و دقیقا مشابه همان استروژنی است که در تخمدان انسان ساخته می شود. نورونها می توانند رها شدن این استروژن را درست مثل یک نوروترانسمیتر کنترل کنند. این یافته های جدید نشان می دهند استروژنی که در مغز ساخته می شود و به همین دلیل به آن نورواستروژن گفته می شود برخلاف هورمونهای استروئیدی موجود در خون که اثرشان از چند ساعت تا چند روز طول می کشد می تواند در عرض چند ثانیه تا چند دقیقه جریان اطلاعات را در کرتکس مغز تنظیم کند. Remage-Healey می گوید اکنون روشن شده نورونهائی که در مغز استروژن می سازند آنرا در محل سیناپس ها رها می کنند، حضور استرادیول در فضای سیناپسی سیناپسها را قویتر می کند و این امر فرآیندهائی مثل یادگیری را تقویت می کند. برای این سری آزمایشها محققین دانشگاههای  Amherst  UMassو UCLA یک پروب میکرودیالیز طراحی کردند که در ناحیه مغز پیشین سهره ها کار گذاشته شد. به این ترتیب، این پرندگان کوچک و فعال با یک پروب میکرودیالیز ظریف در مغزشان پرواز می کردند، آواز می خواندند، می خوردند و آب می نوشیدند. محققین به کمک این پروب می توانستند میزان استرادیول، پتاسیم، کلسیم و سایر مواد شیمیائی که فعالیت نورونی را تحریک یا مهار می کنند اندازه گیری کنند. Remage-Healey و تیمش با یک ابتکار هوشمندانه از کونوتوکسین(conotoxin) نیز که یک سم بسیار اختصاصی است که حلزون صدفدار آنرا تولید می کند استفاده کردند. این سم فقط روی پایانه های پیش سیناپسی که نوع خاصی از کانالهای کلسیمی وابسته به ولتاژ را دارند اثر می کند. محققین مقدار بسیار کمی از این سم را با استفاده از پروب میکرودیالیز به مغز سهره ها پمپ کردند تا کانالهای کلسیمی وابسته به ولتاژ را در پایانه های عصبی خاص مهار کنند و به این ترتیب نشان دادند که استرادیول به کلسیم وابسته است و در پاسخ به تحریک نورونی به سرعت و نه در جسم سلولی بلکه در پایانه های پیش سیناپسی ساخته می شود. در یک آزمایش دیگر Remage-Headley و تیمش یک مایع نغزی- نخاعی مصنوعی را به مدت 30 دقیقه با سرعت ثابت از یک طرف از طریق پروب به مغز سهره ها تزریق کردند و از طرف دیگر مایع مغزی- نخاعی موجود در مغز را بیرون کشیده و غلظت استرادیول را در آن اندازه گیری کردند و نتیجه این اندازه گیریها نشان داد این تصور که مغز فقط به استرادیولی که در جای دیگری از بدن ساخته می شود پاسخ می دهد غلط است.

Remage-Headley می گوید ما در آزمایشهای دیگر با استفاده از پروب میکرودیالیز نشان دادیم وقتی سهره صدائی می شنود میزان استرادیول در بخش پیشین مغزش تغییر می کند.

این یافته های جدید راهی به سوی کشف مکانیسم دقیق اثر استروژن در یادگیری می گشایند و شاید در آینده بتوان برای افزایش مهارتهای شناختی استروژن را مستقیماً به نورونها رساند و به این ترتیب بیمار را از عوارض تجویز سیستمیک استروژن (مثل افزایش ریسک بیماریهای قلبی) در امان نگه داشت.

منبع: http://www.umass.edu/newsoffice/newsreleases/articles/133065.php

 

  
نویسنده : فرزانه احمدی ; ساعت ۱٠:٤٩ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٥/۸